Kiến thức

Khả năng xuyên thấu của tia X


Khả năng xuyên thấu của tia X

  • Thông tin sức khỏe

    • Sản phụ khoa và Hỗ trợ sinh sản

    • Tim mạch

    • Nhi

    • Ung bướu – Xạ trị

    • Sức khỏe tổng quát

    • Tiêu hóa – Gan Mật

    • Cơ xương khớp

    • Tế bào gốc – Công nghệ gen

    • Dịch Covid-19

  • Hỏi đáp bác sĩ

  • Kiến thức tiêm chủng

  • Cơ thể người

  • Kỹ thuật điều trị

  • Thiết bị máy móc y tế

Khả năng xuyên thấu của tia X

  • 04:00 04/01/2021
  • Xếp hạng 4.87/5 với 10475 phiếu bầu

Tia X được biết đến là một trong những phát hiện quan trọng trong nền lịch sử y học hiện đại. Việc phát minh ra tia X đã mang lại những ứng dụng tuyệt vời giúp phát hiện và hỗ trợ chẩn đoán, điều trị bệnh đạt hiệu quả và độ chính xác cao.

1. Tia X là gì?

Bản chất của

tia X

là sóng điện từ, bức xạ phát ra chùm tia electron đập vào vật rắn, hầu hết tia X có dải bước sóng trong khoảng từ 0,01 đến 10 nano mét tương ứng với dãy tần số từ 30 Petahertz đến 30 Exahertz (3×1016 Hz to 3×1019 Hz) và có năng lượng từ 120 eV đến 120 keV. Bước sóng của tia X dài hơn tia gamma nhưng ngắn hơn tia tử ngoại.

Trong thế kỷ 19, tia X được coi là một trong những phát minh nổi bật. Không chỉ mở ra một chương mới cho ngành vật lý mà tia X còn được ứng dụng rộng rãi trong lĩnh vực y tế, giúp giúp các bác sĩ nhìn thấy những bộ phận bên trong cơ thể bệnh nhân mà không cần phẫu thuật.

Vào năm 1985, nhà vật lý Wilhelm Conrad Rontgen (1845 – 1923) sinh ra tại Lennep, Đức, trở thành người đầu tiên quan sát tia X, đây cũng chính là lý do tia X còn được gọi gọi là tia Rontgen. Đây được coi là một phát minh khoa học quan trọng được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau, chủ yếu là y học.

Tia X là một dạng bức xạ năng lượng cao không thể nhìn thấy được bằng mắt thường. Kỹ thuật ứng dụng của tia x được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là y tế, vì loại tia này có thể xuyên thấu qua nhiều vật thể, nhất là vật thể sống. Tuy nhiên, tia X cũng mang đến nhiều nguy hại tới cơ thể con người.

kha-nang-xuyen-thau-cua-tia-x-1
Tia X là một dạng bức xạ năng lượng cao không thể nhìn thấy được bằng mắt thường

2. Khả năng xuyên thấu của tia X

Tia X, một bức xạ điện từ, được phát ra bởi các electron nằm ngoài hạt nhân nguyên tử (không giống như các tia alpha và gamma năng lượng cao khác, được phát ra từ hạt nhân nguyên tử). Tia X tương tự như ánh sáng khả kiến ​​nhưng có bước sóng ngắn hơn nhiều (từ khoảng 10 đến 0,02 nanomet) và năng lượng cao hơn nhiều (từ ~ 0,12 đến ~ 120 keV). Do đó, tia X có thể xuyên qua các mô sinh học và nhiều vật liệu khác mà ánh sáng nhìn thấy không thể. Khả năng xuyên thấu cao này và các hệ số suy giảm tia X khác nhau của các mô cơ thể khác nhau làm cho tia X trở thành một tín hiệu hữu ích cho hình ảnh y sinh.

Nói chung, tia X được phân loại là loại mềm hay loại cứng theo phạm vi năng lượng của chúng. Tia X mềm phạm vi từ ~ 0,12 đến ~ 12 keV và phạm vi X của tia X cứng từ ~ 12 đến ~ 120 keV. Có thể hiểu được, tia X cứng thường được sử dụng cho các vật thể rắn hoặc lớn, và tia X mềm được sử dụng cho các vật thể nhỏ hoặc cho một số yêu cầu đặc biệt đối với hình ảnh năng lượng thấp.

Hình ảnh tia X không chỉ phụ thuộc vào năng lượng tia X, mà còn phụ thuộc vào mật độ của các vật liệu sẽ được chụp; mật độ của vật liệu càng cao thì sự hấp thụ càng ít và độ xuyên thấu càng ít. Chính vì những sự hấp thụ khác biệt này (tức là hệ số suy giảm tia X) mà mật độ khác nhau của xương, cơ, mỡ và các mô mềm khác có thể được phân biệt. Đây là cơ sở vật lý của hình ảnh X quang y sinh.

Do sự khác biệt giữa các hệ số suy giảm tia X của các mô khác nhau tạo ra độ tương phản hình ảnh, các công nghệ dựa trên tia X thường tốt cho việc chụp ảnh xương và phổi. Do xương chứa các nguyên tử tương đối nặng với nhiều electron đóng vai trò là chất hấp thụ tia X, nên hình ảnh của nó khác biệt đáng kể so với các mô mềm xung quanh, chủ yếu bao gồm nước,

protein

và các phân tử khác có nguyên tử nhẹ hơn.

Trong phổi, không khí không có sự hấp thụ của tia X, do đó, nó hoạt động như một chất tương phản, có thể nhìn thấy rõ cấu trúc mô phổi do sự khác biệt về độ tương phản giữa không khí và mô phổi. Tuy nhiên, đối với các mô và cơ quan mềm, hình ảnh

X quang

tạo ra độ tương phản rất kém. Do thiếu độ tương phản này, các kỹ thuật dựa trên tia X có thể không lý tưởng cho hình ảnh mô mềm và cơ quan nếu không sử dụng

chất cản quang

.

Tia X có bước sóng càng ngắn thì khả năng xuyên thấu càng lớn. Nó dễ dàng đi qua các vật không trong suốt đối với ánh sáng thông thường như gỗ, giấy, vải, các mô mềm như thịt, da. Đối với các mô cứng như xương và kim loại thì nó đi qua khó hơn. Kim loại có nguyên tử khối càng lớn thì tia X càng khó xuyên qua. Chẳng hạn, một chùm tia X có thể đi qua một tấm nhôm dày vài cm, nhưng bị chặn bởi một tấm chì dày vài mm. Vì vậy, chì thường được dùng làm tấm chắn bảo vệ trong phòng chụp X-quang.

kha-nang-xuyen-thau-cua-tia-x-2
Tia X có thể đi qua các vật không trong suốt với ánh sáng thông thường

Tia X có thể xuyên qua các bức tường, nhưng điều này được tính đến khi thiết kế, xây dựng và chứng nhận bất kỳ phòng nào có chứa nguồn tia X. Các bức tường của căn phòng sẽ có đủ che chắn để tiếp xúc ở phía bên kia là không đáng kể.

Đầu tiên, bạn xem xét hướng của ống tia X sẽ hướng vào đâu, và những phòng nào ở phía bên kia của những bức tường đó (bao gồm cả sàn / trần). Sau đó, bạn tính đến những phòng đó được sử dụng cho mục đích gì và tần suất sử dụng của chúng. Cuối cùng, bạn xem xét thiết bị X-quang mạnh như thế nào và mức độ thường xuyên sử dụng. Bạn kết hợp tất cả những điều đó để tìm ra mức độ che chắn bạn cần để giữ mức phơi sáng trong giới hạn an toàn.

3. Những ứng dụng của tia X

Khác với tia hồng ngoại được ứng dụng nhiều trong đời sống, tia X được sử dụng nhiều trong y học để chụp X quang,

điều trị ung thư

và nhiều mục đích khác gồm:

  • Hình ảnh X quang

Phương pháp này giúp bác sĩ xác định xem liệu bạn có vấn đề gì về xương khớp hay không. Nếu xương bị tổn thương như gãy, nứt thì chụp X quang sẽ giúp phát hiện chính xác vị trí xương bị ảnh hưởng. Chụp cắt lớp hay

chụp CT

cũng là ứng dụng quan trọng của tia X.

Bên cạnh đó, X quang cũng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm tra an ninh vận tải đối với hàng hóa, hành lý và hành khách. Thời gian thực nội dung của các gói và cá mặt của khách được hiển thị trên máy dò hình ảnh điện tử.

  • Xạ trị ung thư

Bằng cách sử dụng bức xạ năng lượng cao, xạ trị tiêu diệt các

tế bào ung thư

bằng cách làm hỏng DNA của chúng. Việc điều trị này cũng có thể làm tổn hại đến các tế bào bình thường.

kha-nang-xuyen-thau-cua-tia-x-3
Tia X được ứng dụng trong xạ trị ung thư

Để loại bỏ hoàn toàn các electron khỏi các nguyên tử và phân tử, các bức xạ ion hóa từ tia X chiếu vào một khu vực tập trung có đủ năng lượng, do đó làm thay đổi tính chất của chúng.

Điều này có thể làm hỏng hoặc phá hủy các tế bào nếu ở mức thích hợp. Nó cũng cũng có thể được sử dụng để chống lại nó trong trường hợp những tổn thương tế bào này có thể gây ung thư. Nó có thể phá hủy những tế bào bất thường đó bằng cách hướng tia X vào

các khối u ác tính

.

Trong ngành y học hiện đại, tia X đóng vai trò quan trọng vô cùng lớn, tuy nhiên sức khỏe của chúng ta có thể bị ảnh hưởng trực tiếp nếu tiếp xúc nhiều với tia X.

Tia X ngày nay được sử dụng phổ biến trong lĩnh vực y tế để điều trị ung thư. Viện Ung thư Quốc gia Mỹ khuyến cáo việc điều trị nên được lên kế hoạch cẩn thận nhằm giảm thiểu tác dụng phụ vì tia X cũng phá hỏng các tế bào bình thường.

Người ta có thể dùng tia X để xác định lỗ hổng và vết nứt bên trong những vật đúc bằng kim loại, hoặc nghiên cứu thành phần cấu trúc của các vật rắn trong phòng thí nghiệm do khả năng chiếu xuyên qua một số vật liệu nhất định.

Trong lĩnh vực thiên văn, tia X được tạo ra bởi một số thiên thể trong vũ trụ, ví dụ như hệ sao nhị phân hoặc hố đen ở trung tâm các thiên hà xoắn ốc đang nuốt những ngôi sao và đám mây khí xung quanh. Do đó, giới khoa học có thể sử dụng kính thiên văn tia X để nghiên cứu chúng.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số

HOTLINE

hoặc đăng ký trực tuyến

TẠI ĐÂY

.

Nguồn tham khảo: sciencedirect.com, reddit.com

XEM THÊM

  • Chụp X quang có ảnh hưởng gì tới sức khỏe không?

  • 22 câu hỏi thường gặp về X quang

  • Ảnh hưởng của tia X lên thai nhi

Khả năng xuyên thấu của tia X

Tác giả:

Nguyễn Ngọc Tùng

tổng hợp theo: vinmec.com

Tag:

Tia X

,

Ứng dụng tia X

,

Tia X có thể xuyên qua

,

Chụp X quang

,

Tia phóng xạ

,

 

Cùng chuyên mục

Chụp CT, MRI trong chẩn đoán viêm ruột thừa

Bạn đang xem: Khả năng xuyên thấu của tia X

Chụp CT, MRI trong chẩn đoán viêm ruột thừa

Viêm ruột thừa là tình trạng ruột thừa bị viêm, một ống mô kín gắn liền với ruột…

Các loại đa polyp gia đình (FAP) thường gặp

Các loại đa polyp gia đình (FAP) thường gặp

Hội chứng đa polyp gia đình (FAP) là một bệnh di truyền, được chẩn đoán khi một…

Các kỹ thuật siêu âm, chụp chiếu để chẩn đoán và đánh giá viêm túi mật

Các kỹ thuật siêu âm, chụp chiếu để chẩn đoán và đánh giá viêm túi mật

Trong hầu hết các trường hợp, khi sỏi mật chặn ống dẫn ra khỏi túi mật của cơ th…

Chẩn đoán bệnh phổi kẽ lan tỏa

Chẩn đoán bệnh phổi kẽ lan tỏa

Bệnh phổi kẽ lan tỏa là nhóm các rối loạn phổi làm tổn thương đến mô kẽ, đây là…

Chẩn đoán hình ảnh trong đánh giá ung thư nội mạc tử cung

Chẩn đoán hình ảnh trong đánh giá ung thư nội mạc tử cung

Ung thư nội mạc tử cung xảy ra trong các tế bào ở nội mạc tử cung và phát triển…

Các rối loạn cảm giác thường gặp

Các rối loạn cảm giác thường gặp

Rối loạn cảm giác là tình trạng não gặp khó khăn trong việc tiếp nhận, xử lý và…

Giảm suy giãn tĩnh mạch bằng cách nào?

Giảm suy giãn tĩnh mạch bằng cách nào?

Bệnh suy giãn tĩnh mạch thường chỉ gây ảnh hưởng tới yếu tố thẩm mỹ. Trong trườn…

Bệnh vẩy nến ảnh hưởng đến hệ thống miễn dịch như thế nào?

Bệnh vẩy nến ảnh hưởng đến hệ thống miễn dịch như thế nào?

Bệnh vảy nến là một bệnh da tự miễn, ngoài những biểu hiện trên da như đỏ da, tr…

Virus thường lây lan qua các phương thức nào?

Virus thường lây lan qua các phương thức nào?

Không phải lúc nào con người cũng nhiễm bệnh do virus gây ra mặc dù tiếp xúc với…

Tiểu không tự chủ ở phụ nữ: Kiểm soát bàng quang và nhiều hơn nữa

Xem thêm: Tổng mức bán lẻ hàng hóa 9 tháng đầu năm 2019 Sự tác động tăng giá của các mặt hàng vật liệu xây dựng trên địa bàn tỉnh Thái Bình

Tiểu không tự chủ ở phụ nữ: Kiểm soát bàng quang và nhiều hơn nữa

Tiểu không tự chủ là tình trạng mất kiểm soát bàng quang. Tiểu không tự chủ ảnh…

Bệnh tiểu đường ở phụ nữ: Triệu chứng và các rủi ro

Bệnh tiểu đường ở phụ nữ: Triệu chứng và các rủi ro

Phụ nữ mắc bệnh tiểu đường thường gặp hơn so với nam giới. Bệnh tiểu đường làm t…

Bị cận thị có nên bổ sung dầu cá mỗi ngày?

Bị cận thị có nên bổ sung dầu cá mỗi ngày?

Dầu cá chứa rất nhiều vitamin, dưỡng chất có ích cho mắt. Do đó, khi bị cận thị…

 

Bài viết liên quan

Khả năng miễn dịch của sữa mẹ

Khả năng miễn dịch của sữa mẹ

Trong sữa mẹ chứa kháng thể IgG cùng nhiều dưỡng chất quan trọng khác có tác dụn…

Khả năng mang thai và sinh con sau xạ trị ung thư

Khả năng mang thai và sinh con sau xạ trị ung thư

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi TS, BS Nguyễn Duy Sinh – Trung tâm Ung bướu…

Ảnh hưởng của X quang với thai nhi

Ảnh hưởng của X quang với thai nhi

Chụp X quang khi mang thai có ảnh hưởng đến thai nhi không là thắc mắc của nhiều…

Đáy tử cung thụt xuống 1cm ảnh hưởng đến khả năng mang thai như thế nào?

Đáy tử cung thụt xuống 1cm ảnh hưởng đến khả năng mang thai như thế nào?

HỏiChào bác sĩ. Em nay nay 27 tuổi, đã lập gia đình được 1 năm và chưa có em bé….

Đáy tử cung tụt xuống 1cm ảnh hưởng đến khả năng mang thai như thế nào?

Đáy tử cung tụt xuống 1cm ảnh hưởng đến khả năng mang thai như thế nào?

HỏiChào bác sĩ. Em nay nay 27 tuổi, đã lập gia đình được 1 năm và chưa có em bé….

Tiên lượng khả năng sống của bệnh nhân ung thư vú theo từng giai đoạn

Tiên lượng khả năng sống của bệnh nhân ung thư vú theo từng giai đoạn

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi ThS.BS Quách Thanh Dung – Khoa Nội ung bướu,…

Người mắc tử cung nhi hóa có khả năng chữa khỏi và mang thai được không?

Người mắc tử cung nhi hóa có khả năng chữa khỏi và mang thai được không?

Hỏi: Chào bác sĩ, em bị tử cung nhi hóa, đã từng khám siêu âm từ lúc 18 – 19 tuổ…

Bị u xơ tử cung có khả năng có con không?

Xem thêm: Hàm số bậc nhất

Bị u xơ tử cung có khả năng có con không?

Hỏi: Chào bác sĩ, tôi chưa lập gia đình và tôi muốn có con. Nhưng tôi bị u xơ tử…

Khả năng sinh sản sau phẫu thuật tinh hoàn ẩn

Khả năng sinh sản sau phẫu thuật tinh hoàn ẩn

Tinh hoàn ẩn có thể điều trị bằng liệu pháp hormon hoặc phẫu thuật đưa tinh hoàn…

Bệnh lao màng phổi có khả năng tái phát không?

Bệnh lao màng phổi có khả năng tái phát không?

Hỏi: Chào bác sĩ, em từng bị lao màng phổi năm 22 tuổi, bây giờ sức khoẻ của em…

Khả năng nói của trẻ 1-2 tuổi

Khả năng nói của trẻ 1-2 tuổi

Trẻ em từ 1 – 2 tuổi có khả năng hiểu tốt hơn những gì chúng ta nói với chúng và…

Cách cải thiện khả năng lưu thông máu của bạn

Cách cải thiện khả năng lưu thông máu của bạn

Hệ thống tuần hoàn chịu trách nhiệm đưa máu, oxy và chất dinh dưỡng đi khắp cơ t…

Bị viêm tinh hoàn có khả năng vô sinh không?

Bị viêm tinh hoàn có khả năng vô sinh không?

Hỏi: Chào bác sĩ. Em bị quai bị một bên và bị viêm tinh hoàn. Bác sĩ cho em hỏi,…

Khả năng tự đi của trẻ ở từng lứa tuổi

Khả năng tự đi của trẻ ở từng lứa tuổi

Trẻ biết đi là một trong những dấu hiệu giúp cha mẹ nhận thấy được sự phát triển…

Chuyên mục: Kiến thức

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Check Also
Close
Back to top button