Kiến thức

Phản ứng thế là gì? Định nghĩa, khái niệm

Phản ứng thế là gì?

Phản ứng thế là phản ứng hóa học mà trong đó nguyên tử của nguyên tố này ở dạng đơn chất thay thế nguyên tử của nguyên tố khác trong hợp chất.

Bạn đang xem: Phản ứng thế là gì? Định nghĩa, khái niệm

Phương trình phản ứng thế

Trong hoá học vô cơ:

  • Phản ứng thế trong hóa học vô cơ bao giờ cũng có sự thay đổi số oxi hoá của các nguyên tố.

  • Phản ứng thế về bản chất là phản ứng hóa học mà trong đó một nguyên tố có độ hoạt động hóa học mạnh hơn (ở các điều kiện cụ thể về nhiệt độ và áp suất) sẽ thay thế cho nguyên tố có độ hoạt động hóa học yếu hơn trong hợp chất của nguyên tố này, như phản ứng sau: A+BX→AX+B

Trong hóa học hữu cơ, phản ứng thế được biết là phản ứng hóa học mà trong đó một nhóm của một hợp chất được thay bằng một nhóm khác.

Một số ví dụ phản ứng thế thường gặp

Một số phản ứng thế hay gặp:

  • Trong hóa vô cơ

Fe+HCl→FeCl2+H2

2Al+6HCl→2AlCl3+3H2

3Cl2+2NH3→6HCl+N2

Zn+CuCl2→Cu+ZnCl2

2HCl+Zn→H2+ZnCl2

2C+SiO2→2CO+Si

Fe+CuCl2→Cu+FeCl2

Fe+H2SO4→H2+FeSO4

2AlCl3+3Mg→2Al+3MgCl2

3Cl2+6Fe(NO3)2→4Fe(NO3)3+2FeCl3

  • Trong hóa hữu cơ

CH4+Cl2→asCH3Cl+HCl

Phản ứng thế trong hóa hữu cơ

Phản ứng thế ở các hợp chất hữu cơ được chia thành các loại như sau:

  • Phản ứng thế ái lực hạt nhân.

  • Phản ứng thế ái lực điện tử.

  • Phản ứng thế gốc.

Lưu ý: 

  • Phản ứng này thường gặp ở các hiđrocacbon no, được ký hiệu là S. 

  • Phản ứng thế halogen trong các phân tử ankan sẽ xảy ra theo cơ chế gốc (cơ chế SR).

  • Đây là một phản ứng dây chuyền. Do đó, muốn khơi mào phản ứng, cần phải chiếu sáng hoặc thêm các chất dễ phân hủy thành gốc tự do hoạt động vào.

Ví dụ: Xét quá trình phản ứng giữa metan và clo, phản ứng xảy ra theo cơ chế gốc, trải qua 3 giai đoạn: khơi mào, phát triển mạch, tắt mạch.

  • Khơi mào:
    • Cl2→Cl′+Cl′ (điều kiện: ánh sáng khuếch tán).
  • Phát triển mạch:
    • CH4+Cl′→CH′3+HCl
    • CH′3+Cl2→CH3Cl+Cl′
  • Tắt mạch:
    • Cl′+Cl′→Cl2
    • CH′3+Cl′→CH3Cl
    • CH′3+CH′3→CH3−CH3

Người đăng: hoy


Time: 2020-09-21 17:04:16

Chuyên mục: Kiến thức

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Check Also
Close
Back to top button