Kiến thức

Sóng điện từ & Các nguyên tắc khi truyền sóng điện từ

Sóng điện từ là gì? Đặc điểm và tính chất của sóng điện từ

Trong đời sống hàng ngày, chúng ta sẽ bắt gặp rất nhiều ứng dụng của

sóng điện từ

. Vậy sóng điện từ là gì? Đặc điểm và tính chất của loại sóng này là gì mà lại được ứng dụng nhiều tới vậy. Liệu sóng điện từ có gây hại tới sức khỏe của con người hay không? Bạn hãy đọc bài viết dưới đây của chúng tôi để được giải đáp những thắc mắc trên nhé!

Contents

  • 1 Sóng điện từ là gì?

    • 1.1 Sóng điện từ là sóng gì?

    • 1.2 Biến điệu sóng điện từ là gì?

  • 2 Đặc điểm chung của sóng điện từ

    • 2.1 Khả năng lan truyền trong các môi trường

    • 2.2 Sở hữu các tính chất cơ bản của sóng cơ

    • 2.3 Sóng điện từ là một sóng ngang

    • 2.4 Năng lượng của sóng điện từ

  • 3 Sóng điện từ bao gồm những loại nào?

    • 3.1 Phân loại sóng điện từ dựa trên độ dài của bước sóng

    • 3.2 Phân loại các sóng điện từ dựa trên ứng dụng

  • 4 Các nguyên tắc khi truyền sóng điện từ

  • 5 Ứng dụng của sóng điện từ

    • 5.1 Sóng Vi Ba

    • 5.2 Tia hồng ngoại

    • 5.3 Sóng radio

    • 5.4 Tia tử ngoại

    • 5.5 Tia X

    • 5.6 Tia gamma

  • 6 Tác hại của sóng điện từ

Sóng điện từ là gì?

Sóng điện từ hay được biết đến nhiều hơn với tên gọi Bức xạ điện từ. Đây là một khái niệm vật lý chỉ sự kết hợp (tổng hợp các vector) giữa dao động điện trường và từ trường theo phương vuông góc với nhau. Kết quả của sự kết hợp này chính là sự lan truyền ra không gian như sóng bởi vậy nên khái niệm này được gọi là Sóng điện từ.

Thế nào là sóng điện từ
Sóng điện từ là gì

Sóng điện từ trong quá trình lan truyền sẽ có tính chất như dòng chuyển động của các hạt được gọi là photon. Chính vì vậy sóng điện từ sẽ mang theo thông tin, năng lượng và động lượng trong quá trình lan truyền.

Một bước sóng điện từ sẽ có độ dài trong khoảng 400 nm tới 700 nm. Bạn có thể nhìn được sóng điện từ bằng mắt thường dưới dạng các tia sáng.

Bạn đang xem: Sóng điện từ & Các nguyên tắc khi truyền sóng điện từ

Sóng điện từ là sóng gì?

Sóng điện từ là sóng ngang bởi sóng này có hướng dao động của các các hạt photon vuông góc với phương lan truyền của sóng. Chính vì là sóng ngang, sóng điện từ có xảy ra hiện tượng phân cực như một số loại sóng cùng tính chất khác.

Biến điệu sóng điện từ là gì?

Biến điệu sóng điện từ là cơ chế biến đổi và pha trộn các tín hiệu cao tần và âm tần với nhau để gia tăng hiệu quả phát sóng điện từ đi xa hơn. Cơ chế này được ứng dụng nhiều trong lĩnh vực truyền thanh và truyền hình.

biến điệu sóng điện từ là gì
Quá trình biến điệu một sóng điện từ để truyền tin

Đặc điểm chung của sóng điện từ

Vậy tính chất của sóng điện từ là gì? Hãy cùng chúng tôi liệt kê các đặc điểm của loại sóng đặc biệt này nhé!

Khả năng lan truyền trong các môi trường

Sóng điện từ có thể lan truyền trong cả 4 môi trường rắn, lỏng, khí và cả chân không. Đây chính là loại sóng duy nhất có khả năng truyền trong chân không. Trong mỗi môi trường, sóng điện từ sẽ có tốc độ khác nhau. Trong đó, vận tốc di chuyển của loại sóng này trong môi trường chân không là lớn nhất. Vận tốc di chuyển trong chân không của bức xạ điện từ được xác định là một hằng số không thay đổi và không phụ thuộc vào hệ quy chiếu.

c=299.792.458 m/s

lan truyền sóng điện từ
Cơ chế lan truyền trong không gian của sóng điện từ

Xem thêm: Nghị định 149/2016/NĐ-CP của Chính phủ về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 177/2013/NĐ

Sở hữu các tính chất cơ bản của sóng cơ

Sóng điện từ có tất cả các đặc điểm và tính chất của các loại sóng cơ như phản xạ, khúc xạ và cả giao thoa. Sở hữu các tính chất này đồng nghĩa với việc sóng điện từ cũng tuân theo các quy luật cơ bản của sóng cơ.

Sóng điện từ là một sóng ngang

Vì đặc điểm này mà sóng điện từ có đầy đủ các tính chất của sóng ngang cũng như có xảy ra hiện tượng phân cực

sóng điện từ là sóng ngang
Sóng điện từ là một sóng ngang và có đầy đủ đặc điểm và tính chất của một sóng ngang

Năng lượng của sóng điện từ

Năng lượng của một hạt photon sóng điện từ phụ thuộc độ lớn bước sóng của nó. Bước sóng càng dài thì năng lượng của hạt photon càng nhỏ.

Có thể bạn quan tâm:

Cường độ dòng điện là gì

? Công thức tính cường độ dòng điện

Sò công suất

là gì? Các loại sò công suất và ứng dụng thực tế

Sóng điện từ bao gồm những loại nào?

Có nhiều cách để phân chia các loại sóng điện từ, theo độ dài bước sóng và những ứng dụng trong đời sống.

Phân loại sóng điện từ dựa trên độ dài của bước sóng

Tên sóng Độ dài bước sóng Năng lượng Tính chất Ứng dụng
Sóng cực ngắn 1 – 10 m Sở hữu lượng năng lượng rất lớn Không bị hấp thụ hay phản xạ bởi tầng điện li Ứng dụng trong ngành thiên văn học, phục vụ nghiên cứu vũ trụ
Sóng ngắn 10 – 100 m Sở hữu lượng năng lượng lớn Bị phản xạ nhiều lần ở tầng điện li và mặt đất Ứng dụng trong ngành truyền thanh, truyền hình
Sóng trung 100 – 1000 m Sở hữu lượng năng lượng trung bình Bị tầng điện li hấp thụ mạnh vào ban ngày

Không bị hấp thụ vào ban đêm

Ứng dụng trong ngành thông tin liên lạc vào ban đêm
Sóng dài > 1000 m Sở hữu lưỡng năng lượng tương đối thấp Bị các vật thể trên bề mặt đất hấp thụ mạnh

Gần như không bị hấp thụ trong môi trường nước

Ứng dụng trong liên lạc, truyền tải thông tin dưới biển như giữa các tàu ngầm với nhau
bước sóng và tần số của sóng điện từ
Mô hình bước sóng và tần số của các loại sóng điện từ thông dụng

Xem thêm: Các dạng bài tập tụ điện-THI247.com

Phân loại các sóng điện từ dựa trên ứng dụng

Ngoài cách phân loại bằng độ dài bước sóng, ta còn có thể chia sóng điện từ thành 7 loại sóng thông dụng dựa trên ứng dụng và các đặc điểm của chúng. 7 loại sóng điện từ sẽ được liệt kê đầy đủ ở bảng dưới:

Tên sóng Độ dài bước sóng Tần số Năng lượng sóng
Sóng Radio 1 mm – 100000 km 300 MHz – 3 Hz 12.4 feV – 1.24 meV
Sóng Vi Ba 1 mm – 1 m 300 GHz – 300 MHz 1.7 eV – 1.24 meV
Tia hồng ngoại 700 nm – 1 mm 430 THz – 300 GHz 1.24 meV – 1.7 eV
Ánh sáng 380 nm – 700 nm 790 THz – 430 THz 1.7 eV – 3.3 eV
Tia tử ngoại 10 nm – 380 nm 30 PHz – 790 THz 3.3 eV – 124 keV
Tia X 0.01 nm – 10 nm 30 EHz – 30 PHz 124 eV – 124 keV
Tia gamma ≤ 0,01 nm 30 EHz

124 keV – 300 GeV

Các nguyên tắc khi truyền sóng điện từ

Khi tiến hành truyền sóng điện từ, bạn cần phải đảm bảo được những nguyên tắc dưới đây để có được một đường trường khỏe và ổn định:

  • Để có thể truyền tải âm thanh và hình ảnh với khoảng cách xa hơn và chất lượng cao hơn, chúng ta cần phải biến điệu sóng điện từ thành các dao động điện hay còn được gọi là tín hiệu âm tần. Có hai loại biến điệu là biến điệu biên độ (AM) và biến điệu tần số (FM).
  • Sử dụng sóng cao tần hay sóng ngang để truyền đi
  • Cần phải tách tín hiệu ra khỏi sóng cao tần để việc lan truyền có được hiệu quả cao hơn
  • Đối với những tín hiệu có cường độ nhỏ, cần phải khuếch đại tín hiệu.

Ứng dụng của sóng điện từ

Sóng điện từ được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống, đặc biệt là lĩnh vực đo lường. Bức xạ điện từ thường được tích hợp trong các thiết bị hay cảm biến đo lường có độ nhạy cao nhất trên thị trường. Ta có thể liệt kê các thiết bị như cảm biến đo mức siêu âm hay cảm biến đo mức dạng radar được sử dụng để đo lường ở khoảng cách xa thông qua việc thu và phát các sóng điện từ.

ứng dụng sóng điện từ
Các ứng dụng trong đời sống của sóng điện từ

Ngoài ra các loại sóng điện từ khác nhau cũng có những ứng dụng trong cách lĩnh vực khác nhau như:

Sóng Vi Ba

Sóng vi ba hay còn gọi là vi sóng để sử dụng để làm nóng các loại thức ăn trong lò vi sóng. Ngoài ra, nhờ tính chất không dễ bị gây nhiễu, sóng Vi Ba còn được ứng dụng rất nhiều trong lĩnh vực liên lạc vũ trụ. Các hoạt động truyền tin không dây phổ biến như mạng không dây (wireless LAN), bluetooth hay truyền hình cáp cũng ứng dụng sóng Vi Ba.

Tia hồng ngoại

Tia hồng ngoại được ứng dụng nhiều trong lĩnh vực y học. Tia này được sử dụng để chẩn đoán một số loại bệnh và loại bỏ các mô tế bào bị thương. Một số bệnh có thể chữa bằng tia hồng ngoại có thể kể tới như các bệnh liên quan tới cơ, xương khớp. Ngoài ra tia hồng ngoại còn có khả năng giảm đau, tan máu bầm khi được chiếu vào miệng vết thương.

Ngoài ra tia hồng ngoại còn được sử dụng để phát hiện chuyển động trong chuông báo cháy và các loại máy ảnh điện tử.

Xem thêm: DHC

Sóng radio

Đây là loại sóng điện từ phổ biến nhất và được ứng dụng chủ yếu trong lực vực thông tin truyền thông, truyền tín hiệu và thu phát internet không dây (wifi).

ứng dụng của sóng điện từ sóng radio
Ứng dụng của sóng radio trong công nghệ không dây

Ngoài ra, sóng radio còn được ứng dụng trong lĩnh vực sấy khô giúp tiêu diệt các loại sâu bọ, tăng cường khả năng bảo quản của loại hạt khô. Trong y học, sóng radio còn sử dụng để điều trị các loại bệnh như điều trị hen, viêm amidan, tiêu diệt các tế bào ung thư gan, viễn thị, …

Tia tử ngoại

Ứng dụng lớn nhất của tia tử ngoại chính là khả năng tiêu diệt vi khuẩn một cách sạch sẽ. Chính vì vậy, tia này được ứng dụng vào việc tiêu diệt các tế bào ung thư một cách triệt để. Ngoài ra, tia tử ngoại còn được sử dụng để tiệt trùng và diệt khuẩn trong những môi trường cần độ sạch sẽ cao như y học hay công nghiệp thực phẩm.

>>>Xem thêm:

Suất điện động cảm ứng

là gì? Định nghĩa và các công thức tính

Tia X

Tia X có khả năng xuyên qua nhiều vật chất đem lại cho con người có thể kiểm tra vật phẩm mà không cần mở ra hay kiểm tra cơ thể mà không cần phải lên bàn mổ. Chính vì vậy, tia X được sử dụng nhiều trong y học để kiểm tra thương tổn của xương hay kiểm tra hành lý tại cổng kiểm tra an ninh ở các khu vực quan trọng.

ứng dụng của sóng điện từ tia x
Tia X được sử dụng trong việc chụp chiếu và tìm kiếm tổn thương xương

Tia gamma

Tia gamma được sử dụng thay cho dao trong những ca phẫu thuật có độ khó và yêu cầu tính chính xác cao như phẫu thuật não. Ngoài ra tia này còn được sử dụng để chế tạo kính viễn vọng gamma để theo dõi sự hoạt động của các hố đen hay vụ nổ lớn trong vũ trụ.

Tác hại của sóng điện từ

Mặc dù được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực của đời sống, sóng điện từ vẫn có thể gây ra những tác hại nhất định lên sức khỏe con người. Theo nhiều nghiên cứu của các nhà khoa học, sóng điện từ có thể gây nên những tổn thương di truyền như dị tật, ung thư hay các bệnh lý và rối loạn hệ thần kinh. Đặc biệt, trẻ em sẽ dễ bị ảnh hưởng bởi sóng điện từ vì khả năng hấp thụ bức xạ nhiều hơn so với người trưởng thành. Chính vì vậy bạn cần phải lưu ý hạn chế tiếp xúc với các loại sóng điện từ để đảm bảo một cơ thể khỏe mạnh.

Trên đây là bài viết của chúng tôi giới thiệu về Sóng điện từ, đặc điểm, tác dụng và cả tác hại của loại sóng này. Hy vọng bài viết của chúng tôi đã cung cấp đầy đủ những kiến thức thông tin, bổ ích mà bạn cần. Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về những khái niệm khoa học, đừng quên ghé thăm website

Kiến thức máy móc

của chúng tôi nhé!

Chuyên mục: Kiến thức

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Check Also
Close
Back to top button