Kiến thức

Dung môi – Wikipedia tiếng Việt

Dung môi

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Bước tới điều hướng

Bước tới tìm kiếm

Một chai

axit axetic

, một dung môi lỏng

Dung môi là một chất hòa tan một chất tan, tạo ra một

dung dịch

. Dung môi thường là chất lỏng nhưng cũng có thể là chất rắn, chất khí hoặc

chất lỏng siêu tới hạn

. Lượng chất tan có thể hòa tan trong một thể tích dung môi cụ thể thay đổi theo

nhiệt độ

. Các ứng dụng chính của dung môi là trong sơn, chất tẩy sơn, mực, giặt khô.

[1]

Các ứng dụng cụ thể đối với dung môi

hữu cơ

là trong

giặt khô

(ví dụ như

tetrachloroethylene

), làm

chất pha loãng sơn

(ví dụ

toluen

,

nhựa thông

), làm chất tẩy sơn móng tay và dung môi keo (

axeton

,

metyl axetat

,

etyl axetat

), trong chất tẩy vết (ví dụ:

hexan

, ete xăng), trong chất tẩy rửa (

tecpen có múi

) và trong

nước hoa

(

etanol

). Nước là dung môi cho

các phân tử phân cực

và là dung môi phổ biến nhất được sử dụng bởi các sinh vật; tất cả các ion và protein trong tế bào được hòa tan trong nước bên trong tế bào. Các dung môi được ứng dụng khác nhau trong các ngành công nghiệp hóa chất,

dược phẩm

, dầu mỏ và khí đốt, bao gồm cả trong quá trình

tổng hợp

và tinh chế

hóa học

.

Dung dịch và sự hòa tan[

sửa

|

sửa mã nguồn

]

Khi một chất này được

hòa tan

vào một chất khác, một

dung dịch

được hình thành.

[2]

Điều này trái ngược với trường hợp các hợp chất

không hòa tan

như cát trong nước. Trong một dung dịch, tất cả các thành phần được phân bố đồng đều ở cấp độ phân tử và không còn dư lượng. Một hỗn hợp dung môi-chất tan bao gồm một

pha

đơn với tất cả các phân tử chất tan xảy ra như solvat (dung môi-chất tan phức), như trái ngược với giai đoạn tách liên tục như trong huyền phù, nhũ tương và các loại hỗn hợp không giải quyết. Khả năng hòa tan của một hợp chất trong một hợp chất khác được gọi là

độ hòa tan

; nếu điều này xảy ra theo mọi tỷ lệ, nó được gọi là

độ trộn lẫn

.

Ngoài sự trộn lẫn, các chất trong dung dịch tương tác với nhau ở cấp độ phân tử. Khi một thứ gì đó bị hòa tan, các phân tử của dung môi sắp xếp xung quanh

các phân tử

của chất tan.

Sự truyền nhiệt

xảy ra và

entropy

được tăng lên làm cho dung dịch ổn định hơn về mặt

nhiệt động lực học

so với khi tách chất tan và dung môi riêng biệt. Sự sắp xếp này được trung gian bởi các tính chất hóa học tương ứng của dung môi và chất tan, chẳng hạn như

liên kết hydro

,

mômen lưỡng cực

tính phân cực

.

[3]

Sự hòa tan không gây ra phản ứng hóa học hoặc sự thay đổi cấu hình hóa học của chất tan. Tuy nhiên, quá trình solvat hóa giống như một phản ứng hình thành

phức chất phối trí

, thường có năng lượng đáng kể (nhiệt của quá trình solvat hóa và entropy của quá trình solvat hóa) và do đó không phải là quá trình trung tính.

Khi một chất hòa tan vào một chất khác, một dung dịch được tạo thành. Dung dịch là một hỗn hợp đồng nhất bao gồm một chất tan được hòa tan vào dung môi. Chất tan là chất được hòa tan, còn dung môi là môi trường hòa tan. Dung dịch có thể được tạo thành với nhiều dạng và hình thức khác nhau của chất tan và dung môi.

Phân loại dung môi[

sửa

|

sửa mã nguồn

]

Dung môi có thể được phân loại rộng rãi thành hai loại: phân cựckhông phân cực. Một trường hợp đặc biệt là

thủy ngân

, dung dịch của chúng được gọi là

hỗn hống

; Ngoài ra, các

dung dịch kim loại

khác tồn tại ở thể lỏng ở nhiệt độ phòng. Nói chung,

hằng số điện môi

của dung môi cung cấp một số đo sơ bộ về độ phân cực của dung môi. Tính phân cực mạnh của nước được biểu thị bằng hằng số điện môi cao của nó là 88 (ở 0 °C).

[4]

Các dung môi có hằng số điện môi nhỏ hơn 15 thường được coi là không phân cực.

[5]

Hằng số điện môi đo xu hướng của dung môi để triệt tiêu một phần cường độ trường của điện trường của một

hạt tích điện

chìm trong nó. Sự giảm này sau đó được so sánh với

cường độ trường

của hạt mang điện trong chân không.

[5]

Về mặt y học, hằng số điện môi của dung môi có thể được coi là khả năng làm giảm

điện tích bên trong

hiệu quả của chất tan. Nói chung, hằng số điện môi của dung môi là một yếu tố dự báo có thể chấp nhận được về khả năng hòa tan

các hợp chất ion

thông thường của dung môi, chẳng hạn như muối.

Bạn đang xem: Dung môi – Wikipedia tiếng Việt

Các thang đo độ phân cực khác[

sửa

|

sửa mã nguồn

]

Hằng số điện môi không phải là thước đo phân cực duy nhất. Vì dung môi được các nhà hóa học sử dụng để thực hiện các phản ứng hóa học hoặc quan sát các hiện tượng hóa học và sinh học, nên cần phải có các biện pháp phân cực cụ thể hơn. Hầu hết các biện pháp này đều nhạy cảm với cấu trúc hóa học.

Thang

Grunwald – Winstein

mY đo độ phân cực về ảnh hưởng của dung môi đối với sự tích tụ điện tích dương của chất tan trong một phản ứng hóa học.

Thang

đo Z của

Kosower

đo độ phân cực về ảnh hưởng của dung môi đối với

cực

đại hấp thụ

tia cực tím

của muối, thường là

pyridinium

iodua

hoặc pyridinium

zwitterion

.

[6]

Thang đo mức hoạt động chất cho điện tử và chất nhận điện tử đo độ phân cực về cách dung môi tương tác với các chất cụ thể, như

axit Lewis

mạnh hoặc bazơ Lewis mạnh.

[7]

Tham số Hildebrand

là căn bậc hai của mật độ năng lượng cố kết. Nó có thể được sử dụng với các hợp chất không phân cực, nhưng không thể thích ứng với hóa học phức tạp.

Thuốc nhuộm của Reichardt, một

loại

thuốc nhuộm

solvatochromic

thay đổi màu sắc theo độ phân cực, cho thang giá trị ET (30). E T là năng lượng chuyển tiếp giữa trạng thái cơ bản và trạng thái kích thích thấp nhất, tính bằng kcal / mol, và (30) xác định thuốc nhuộm. Một thang đo tương quan khác (E T (33)) có thể được xác định với

màu đỏ Nile

.

Độ phân cực, moment lưỡng cực, phân cực và

hydro liên kết

của một dung môi xác định loại

hợp chất

đó là có khả năng hòa tan và với những gì các dung môi khác hoặc các hợp chất lỏng đó là

có thể trộn

. Nói chung, dung môi phân cực hòa tan các hợp chất phân cực tốt nhất và dung môi không phân cực hòa tan các hợp chất không phân cực tốt nhất: “như hòa tan như”. Các hợp chất phân cực mạnh như

đường

(ví dụ như sacaroza) hoặc các hợp chất ion, như

muối

vô cơ

(ví dụ

muối ăn

) chỉ hòa tan trong các dung môi rất phân cực như nước, trong khi các hợp chất không phân cực mạnh như

dầu

hoặc

sáp

chỉ hòa tan trong các dung môi hữu cơ rất không phân cực như

hexan

. Tương tự như vậy, nước và

hexan

(hoặc

giấm

và dầu thực vật) không

trộn lẫn

với nhau và sẽ nhanh chóng tách thành hai lớp ngay cả khi được lắc kỹ.

Cực protic và cực aprotic[

sửa

|

sửa mã nguồn

]

Các dung môi có hằng số điện môi tĩnh tương đối lớn hơn 15 có thể được chia thành protic và aprotic. Dung môi protic hòa tan anion (các chất tan mang điện tích âm) rất mạnh nhờ liên kết hydro. Nước là một dung môi protic. Các dung môi aprotic như acetone hoặc dichloromethane có xu hướng mang moment lưỡng cực lớn (tách một phần điện tích dương và một phần điện tích âm trong cùng một phân tử) và hòa tan các dạng mang điện tích dương thông qua lưỡng cực âm. Trong các phản ứng hóa học, việc sử dụng các dung môi protic phân cực sẽ tạo điều kiện cho cơ chế phản ứng SN1, trong khi các dung môi aprotic phân cực sẽ tạo điều kiện cho cơ chế phản ứng SN2.

Tính chất vật lý của các dung môi phổ biến[

sửa

|

sửa mã nguồn

]

Bảng tính chất của các dung môi phổ biến Các dung môi được chia thành các nhóm không phân cực, phân cực aprotic, và phân cực protic và được sắp xếp theo độ phân cực tăng dần. Độ phân cực được tính bằng hằng số điện môi. Các dung môi có tính chất cao hơn của nước được in đậm.

Dung môi Công thức hóa học Điểm sôi Hằng số điện môi Tỷ trọng Moment phân cực
Dung môi không phân cực

Pentane

CH3-CH2-CH2-CH2-CH3 36 °C 1.84 0.626 g/ml 0.00 D

Cyclopentane

C5H10 40 °C 1.97 0.751 g/ml 0.00 D

Hexane

CH3-CH2-CH2-CH2-CH2-CH3 69 °C 1.88 0.655 g/ml 0.00 D

Cyclohexane

C6H12 81 °C 2.02 0.779 g/ml 0.00 D

Benzene

C6H6 80 °C 2.3 0.879 g/ml 0.00 D

Toluene

C6H5-CH3 111 °C 2.38 0.867 g/ml 0.36 D

1,4-Dioxane

/-CH2-CH2-O-CH2-CH2-O- 101 °C 2.3 1.033 g/ml 0.45 D

Chloroform

CHCl3 61 °C 4.81 1.498 g/ml 1.04 D

Diethyl ether

CH3CH2-O-CH2-CH3 35 °C 4.3 0.713 g/ml 1.15 D
Dung môi phân cực aprotic

Dichloromethane

(DCM)

CH2Cl2 40 °C 9.1 1.3266 g/ml 1.60 D

Tetrahydrofuran

(THF)

/-CH2-CH2-O-CH2-CH2 66 °C 7.5 0.886 g/ml 1.75 D

Ethyl axetat

CH3-C(=O)-O-CH2-CH3 77 °C 6.02 0.894 g/ml 1.78 D

Acetone

CH3-C(=O)-CH3 56 °C 20.7 0.786 g/ml 2.88 D

Dimethylformamide

(DMF)

H-C(=O)N(CH3)2 153 °C 38 0.944 g/ml 3.82 D

Acetonitrile

(MeCN)

CH3-C≡N 82 °C 37.5 0.786 g/ml 3.92 D

Dimethyl sulfoxide

(DMSO)

CH3-S(=O)-CH3 189 °C 46.7 1.092 g/ml 3.96 D
Dung môi phân cực protic

Formic acid

H-C(=O)OH 101 °C 58 1.21 g/ml 1.41 D

n-Butanoi

CH3-CH2-CH2-CH2-OH 118 °C 18 0.810 g/ml 1.63 D

Isopropanol

(IPA)

CH3-CH(-OH)-CH3 82 °C 18 0.785 g/ml 1.66 D

n-Propanol

CH3-CH2-CH2-OH 97 °C 20 0.803 g/ml 1.68 D

Ethanol

CH3-CH2-OH 79 °C 24.55 0.789 g/ml 1.69 D

Methanol

CH3-OH 65 °C 33 0.791 g/ml 1.70 D

Acetic acid

CH3-C(=O)OH 118 °C 6.2 1.049 g/ml 1.74 D

Nước

H-O-H 100 °C 80 1.000 g/ml 1.85 D

Có một cách khác để nghiên cứu các dung môi này. Khi biết các giá trị tham số độ hòa tan Hansen (HSPiP) dựa trên δD = liên kết phân tán, δP = liên kết phân cực và δH = liên kết hydro, chúng ta sẽ nắm được những thông tin quan trọng về sự tương tác liên phân tử của dung môi này với các dung môi, polyme, sắc tố, các hạt nano khác, v.v để phục vụ hai mục đích. Trước tiên, chúng ta có thể tạo ra các công thức tỷ lệ, ví dụ như tỷ lệ phù hợp giữa một dung môi và một polyme. Thứ hai, chúng ta có thể tạo ra sự thay thế tỷ lệ cho các dung môi “tốt” (hòa tan tốt các chất) từ các dung môi “xấu” (vì mục đích môi trường, sức khỏe hay giá thành, v.v). Bảng dưới đây cho thấy tính “không phân cực”, “phân cực aprotic” và “phân cực protic” được trình bày theo các con số. Các phân tử “phân cực” có giá trị δP cao hơn và các dung môi protic có giá trị δH cao hơn. Do sử dụng các giá trị bằng số, chúng ta có thể thực hiện phép so sánh tỷ lệ bằng cách so sách các con số. Ví dụ như, acetonitrile phân cực hơn nhiều so với acetone nhưng lại có liên kết hydro thấp hơn một chút.

Dung môi Công thức hóa học Phân tán (δD) Phân cực (δP) Liên kết hydro (δH)
Dung môi không phân cực

Hexane

CH3-CH2-CH2-CH2-CH2-CH3 14.9 0.0 0.0

Benzene

C6H6 18.4 0.0 2.0

Toluene

C6H5-CH3 18.0 1.4 2.0

Diethyl ether

CH3CH2-O-CH2CH3 14.5 2.9 4.6

Chloroform

CHCl3 17.8 3.1 5.7

1,4-Dioxane

/-CH2-CH2-O-CH2-CH2-O- 17.5 1.8 9.0
Dung môi phân cực aprotic

Ethyl axetat

CH3-C(=O)-O-CH2-CH3 15.8 5.3 7.2

Tetrahydrofuran

(THF)

/-CH2-CH2-O-CH2-CH2 16.8 5.7 8.0

Dichloromethane

CH2Cl2 17.0 7.3 7.1

Acetone

CH3-C(=O)-CH3 15.5 10.4 7.0

Acetonitrile

(MeCN)

CH3-C≡N 15.3 18.0 6.1

Dimethylformamide

(DMF)

H-C(=O)N(CH3)2 17.4 13.7 11.3

Dimethyl sulfoxit

(DMSO)

CH3-S(=O)-CH3 18.4 16.4 10.2
Dung môi phân cực protic

Acetic acid

CH3-C(=O)OH 14.5 8.0 13.5

n-Butanol

CH3-CH2-CH2-CH2-OH 16.0 5.7 15.8

Isopropanol

CH3-CH(-OH)-CH3 15.8 6.1 16.4

n-Propanol

CH3-CH2-CH2-OH 16.0 6.8 17.4

Ethanol

CH3-CH2-OH 15.8 8.8 19.4

Methanol

CH3-OH 14.7 12.3 22.3

Formic acid

H-C(=O)OH 14.6 10.0 14.0

Nước

H-O-H 15.5 16.0 42.3

Xem xét một ví dụ đơn giản về sự thay thế tỷ lệ. Giả sử vì lý do môi trường chúng ta cần phải thay thế dung môi clo hóa, chloroform, bằng một dung môi có độ hòa tan tương đương tạo thành từ một hỗn hợp gồm hai dung môi phi clo hóa có trong bảng. Qua phép thử – sai, một bảng tính hoặc một số phần mềm như HSPiP, chúng ta thấy hỗn hợp của toluene và 1,4-dioxane theo tỷ lệ 50:50 là phù hợp. δD của hỗn hợp là giá trị trung bình của 18,0 và 17,5 = 17,8. ΔP của hỗn hợp là giá trị trung bình của 1,4 và 1,8 = 1,6 và δH của hỗn hợp là giá trị trung bình của 2.0 và 9.0 = 5.5. Vì vậy, hỗn hợp là 17,8; 1,6; 5,5 so với Chloroform là 17,8; 3,1; 5,7. Do bản thân Toluene không có lợi cho sức khỏe, chúng ta có thể sử dụng hỗn hợp của các dung môi khác thể thay thế bằng cách sử dụng bảng tham số đầy đủ về độ hòa tan Hansen.

Xem thêm: Tổng hợp các dạng phản ứng oxi hóa khử và phương pháp cân bằng

Điểm sôi[

sửa

|

sửa mã nguồn

]

Dung môi Điểm sôi (°C)

ethylene diclorua

83.48

pyridine

115.25

methyl isobutyl ketone

116.5

methylene clorua

39.75

isooctane

99.24

carbon disulfide

46.3

carbon tetraclorua

76.75

o-xylene

144.42

Một trong những tính chất quan trọng của dung môi là điểm sôi. Tính chất này cũng xác định tốc độ bay hơi. Một lượng nhỏ dung môi có điểm sôi thấp như diethyl ether, dichloromethane, hoặc axêtôn sẽ bay hơi trong vài giây ở

nhiệt độ phòng

, trong khi đối với các dung môi có điểm sôi cao như nước hoặc dimethyl sulfoxide, muốn bốc hơi nhanh cần có nhiệt độ cao hơn, sự lưu thông không khí, hoặc sử dụng môi trường chân không.

  • Điểm sôi thấp: nhiệt độ sôi dưới 100 °C (điểm sôi của nước)
  • Điểm sôi trung bình: 100 °C – 150 °C
  • Điểm sôi cao: trên 150 °C

Tỷ trọng[

sửa

|

sửa mã nguồn

]

Hầu hết các dung môi hữu cơ đều có tỷ trọng thấp hơn nước, có nghĩa là chúng nhẹ hơn và sẽ hình thành một lớp riêng biệt trên bề mặt của nước. Tuy nhiên có một ngoại lệ là: hầu hết các dung môi halogen như dichloromethane hoặc chloroform sẽ chìm xuống đáy của bình chứa, và nước sẽ nổi lên trên. Điều này là rất quan trọng và cần ghi nhớ khi phân tách các hợp chất giữa dung môi và nước trong một phễu chiết tách trong quá trình tổng hợp hóa học.

Thông thường, trọng lượng riêng sử dụng thay cho khái niệm tỷ trọng. Trọng lượng riêng được định nghĩa là tỷ trọng của dung môi chia cho tỷ trọng của nước ở cùng một nhiệt độ. Do đó, tỷ trọng là một giá trị không có đơn vị. Nó cho biết một dung môi không tan trong nước sẽ nổi (SG <1.0) hay chìm (SG> 1.0) khi được trộn với nước.

Dung môi Trọng lượng riêng

Pentane

0.626

Petroleum ether

0.656

Hexane

0.659

Heptane

0.684

Diethyl amine

0.707

Diethyl ether

0.713

Triethyl amine

0.728

Tert-butyl methyl ether

0.741

Cyclohexane

0.779

Tert-butyl alcohol

0.781

Isopropanol

0.785

Acetonitrile

0.786

Ethanol

0.789

Acetone

0.790

Methanol

0.791

Methyl isobutyl ketone

0.798

Isobutyl alcohol

0.802

1-Propanol

0.803

Methyl ethyl ketone

0.805

2-Butanol

0.808

Isoamyl alcohol

0.809

1-Butanol

0.810

Diethyl ketone

0.814

1-Octanol

0.826

p-Xylene

0.861

m-Xylene

0.864

Toluene

0.867

Dimethoxyethane

0.868

Benzene

0.879

Butyl axetat

0.882

1-Chlorobutane

0.886

Tetrahydrofuran

0.889

Ethyl axetat

0.895

o-Xylene

0.897

Hexamethylphosphorus triamide

0.898

2-Ethoxyethyl ether

0.909

N,N-Dimethylacetamide

0.937

Diethylene glycol dimethyl ether

0.943

N,N-Dimethylformamide

0.944

2-Methoxyethanol

0.965

Pyridine

0.982

Propanoic acid

0.993

Nước

1.000

2-Methoxyethyl axetat

1.009

Benzonitrile

1.01

1-Methyl-2-pyrrolidinone

1.028

Hexamethylphosphoramide

1.03

1,4-Dioxane

1.033

Acetic acid

1.049

Acetic anhydride

1.08

Dimethyl sulfoxit

1.092

Chlorobenzene

1.1066

Deuterium oxit

1.107

Ethylene glycol

1.115

Diethylene glycol

1.118

Propylene cacbonat

1.21

Formic acid

1.22

1,2-Dichloroethane

1.245

Glycerin

1.261

Carbon disulfide

1.263

1,2-Dichlorobenzene

1.306

Methylene clorua

1.326

Nitromethane

1.382

2,2,2-Trifluoroethanol

1.393

Chloroform

1.498

1,1,2-Trichlorotrifluoroethane

1.575

Carbon tetraclorua

1.594

Sức khỏe và an toàn[

sửa

|

sửa mã nguồn

]

Xem thêm: Điều bạn không thể ngờ tới về nhôm oxit-tính chất hóa học của nhôm oxit là gì?

Tính dễ cháy[

sửa

|

sửa mã nguồn

]

Hầu hết các dung môi hữu cơ đều dễ cháy hoặc rất dễ cháy, tùy thuộc vào tính dễ bay hơi của chúng. Trường hợp ngoại lệ là một số dung môi clo hóa như dichloromethane và chloroform. Hỗn hợp của hơi dung môi và không khí có thể phát nổ. Hơi dung môi nặng hơn không khí, chúng sẽ chìm xuống đáy và có thể di chuyển trong một khoảng cách lớn mà gần như không bị pha loãng. Hơi dung môi cũng có thể được tìm thấy trong các thùng, lon được cho là trống rỗng, tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ, vì vậy các thùng chứa dung môi dễ bay hơi đã hết nên được bảo quản trong tình trạng mở nắp và lộn ngược. Cả diethy ether và carbon disulfide đều có nhiệt độ tự cháy rất thấp, điều này làm tăng đáng kể nguy cơ cháy. Nhiệt độ tự cháy của carbon disulfide là dưới 100oC (212oF), do đó những vật như đường ống hơi nước, bóng đèn, tấm sưởi và mỏ đốt Bunsen mới tắt đều có khả năng làm cho hơi của những dung môi này bắt cháy.

Sự hình thành peroxide (ôxi già) dễ nổ[

sửa

|

sửa mã nguồn

]

Các Ête như ête diethyl và tetrahudrofuran (THF) đều có khả năng tạo ra các peroxide hữu cơ rất dễ nổ khi tiếp xúc với ôxy và ánh sáng, thông thường THF có khả năng tạo ra peroxide cao hơn ête diethyl. Diisopropyl ether là một trong số các dung môi dễ bắt nổ nhất.

Dị nguyên tử (ôxy) ổn định sự hình thành một nguyên tố tự do được tạo thành bằng cách chiết tách một nguyên tử hydro bằng một nguyên tố tự do khác. Từ đó tạo ra nguyên tố tự do có cacbon làm trung tâm, nguyên tố này có thể phản ứng với một phân tử ôxy để tạo thành hợp chất peroxide. Có thể sử dụng một chuỗi các thí nghiệm để phát hiện sự tồn tại của peroxide trong ête; một trong số đó là sử dụng hỗn hợp iron sulfate và potassium thiocyanate. Peroxide có khả năng ôxy hoá ion Fe2+ đến ion Fe3+ để tạo thành phức chất phối vị cùng với thiocyanate. Trong trường hợp đặc biệt, các peroxide có thể tạo thành các chất rắn kết tinh trong lòng bình chứa ête.

Nếu chất hút ẩm được sử dụng không thể khử các peroxide thì chúng sẽ kết tủa trong quá trình chưng cất do chúng có điểm sôi cao hơn. Khi hình thành một lượng vừa đủ các peroxide, chúng có thể tạo ra một tinh thể và kích thích chất rắn nhạy cảm bay hơi. Khi chất rắn này được tạo thành tại miệng chai, thì việc xoáy nắp có thể cung cấp một lượng năng lượng vừa đủ để peroxide phát nổ. Sự hình thành peroxide không phải là vấn đề quan trọng khi các dung môi được sử dụng hết một cách nhanh chóng; tuy nhiên chúng sẽ thực sự trở thành vấn đề khi các phòng thí nghiệm sử dụng một chai dung môi trong hàng năm trời. Ête phải được bảo quản trong bóng tối trong các hộp kín có chứa các chất ổn định như butylated hydroxytoluene (BHT) hoặc sodium hydroxide.

Có thể loại bỏ các peroxide bằng cách rửa bằng acidic iron (II) sulfate, lọc qua nhôm hoặc chưng cất từ sodium/benzophenone. Nhôm không khử các peroxide mà chỉ giữ chúng lại. Lợi ích của việc sử dụng sodium/benzophenone là đồng thời tách được cả hơi ẩm và ôxy.

Xem thêm: Tìm hiểu khối lượng riêng của Sắt & Công thức tính toán trọng lượng Thép

Các tác động đến sức khỏe[

sửa

|

sửa mã nguồn

]

Các mối nguy hiểm đối với sức khoẻ nói chung liên quan đến dung môi bao gồm nhiễm độc hệ thần kinh, tổn hại khả năng sinh sản, tổn hại gan và thận, suy hô hấp, ung thư và viêm da.

Nhiều dung môi có thể gây ra bất tỉnh đột ngột nếu hít phải một lượng lớn.Các dung môi như diethyl ether và chloroform đã được sử dụng trong lĩnh vực y tế dưới dạng chất gây mê, thuốc giảm đau và thuốc ngủ trong một thời gian dài. Ethanol (rượu ngũ cốc) là dược phẩm an thần được sử dụng và lạm dụng một cách rộng rãi. Diethyl ether, chloroform và nhiều loại dung môi khác (ví dụ: có nguồn gốc từ xăng hoặc keo dán) được sử dụng để tiêu khiển được biết đến như trò “hít keo”, thường dẫn đến những tác động nguy hiểm và lâu dài đến sức khỏe như nhiễm độc thần kinh hoặc ung thư. Methanol có thể gây mù vĩnh viễn và tử vong. Nó cũng rất nguy hiểm bởi nó cháy với ngọn lửa không nhìn thấy. Cần lưu ý rằng ethanol có hiệu ứng đồng vận khi được kết hợp với nhiều loại dung môi. Ví dụ như một hỗn hợp toluene/benzene và ethanol gây triệu chứng nôn mửa mạnh hơn một chất riêng lẻ.

Một số dung môi trong đó có chloroform và benzene (một thành phần của xăng) là chất gây ung thư. Một số khác có thể gây tổn hại đến các cơ quan nội tạng như gan, thận hoặc não bộ.

Việc thường xuyên tiếp xúc với các dung môi hữu cơ trong môi trường làm việc có thể gây ra một số các phản ứng thần kinh và sự tiếp xúc do đặc điểm nghề nghiệp với các dung môi hưu cơ đã được liên hệ đến rất nhiều các hoạ sĩ thường xuyên tiếp xúc với lượng lớn các dung môi hưu cơ mắc do phải chứng nghiện rượu.

Các biện pháp phòng tránh[

sửa

|

sửa mã nguồn

]

  • Tránh tiếp xúc với hơi dung môi bằng cách làm việc trong điều kiện có ống hút khói hoặc với thiết bị thông khí tại chỗ (LEV), hoặc tại khu vực thông thoáng.
  • Giữ các bình chứa luôn ở tình trạng đóng kín
  • Không được sử dụng ngọn lửa gần các dung môi dễ cháy; sử dụng thiết bị sấy điện thay thế.
  • Không được xả các dung môi dễ cháy xuống cống; đọc các bảng thông số an toàn để biết cách thải bỏ thích hợp.
  • Tránh hít phải các hơi dung môi
  • Tránh để dung môi tiếp xúc với da – nhiều dung môi rất dễ hấp thụ qua da. Chúng có xu hướng làm khô da và có thể gây ra lở loét và các vết thương trên da.

Ô nhiễm môi trường[

sửa

|

sửa mã nguồn

]

Một mối hiểm họa rất lớn ảnh hưởng đến sức khỏe là sự cố tràn hoặc rò rỉ các dung môi và ngấm vào lòng đất. Vì dung môi dễ dàng di chuyển trong một khoảng cách đáng kể, nên sự ô nhiễm đất là khó tránh khỏi. Có thể có khoảng 5000 khu vực trên toàn thế giới đã bị ô nhiễm dung môi dưới bề mặt, điều này đặc biệt nguy hại cho sức khỏe nếu tầng chứa nước bị ảnh hưởng.

Chú thích[

sửa

|

sửa mã nguồn

]

  1. ^

    Stoye, Dieter (2005), “Solvents”,

    Bách khoa toàn thư Ullmann về Hóa chất công nghiệp

    , Weinheim: Wiley-VCH,

    doi

    :

    10.1002/14356007.a24_437

  2. ^

    Tinoco, Ignacio; Sauer, Kenneth; Wang, James C. (2002).

    Physical Chemistry

    . Prentice Hall. tr. 

    134

    .

    ISBN

     

    978-0-13-026607-1

    .

  3. ^

    Lowery and Richardson, pp. 181–183

  4. ^

    Malmberg CG, Maryott AA (tháng 1 năm 1956).

    “Dielectric Constant of Water from 0° to 100 °C”

    . Journal of Research of the National Bureau of Standards. 56 (1): 1.

    doi

    :

    10.6028/jres.056.001

    .

  5. ^

    a

    ă

    Lowery and Richardson, p. 177.

  6. ^

    Kosower, E.M. (1969) “An introduction to Physical Organic Chemistry” Wiley: New York, p. 293

  7. ^

    Gutmann V (1976). “Solvent effects on the reactivities of organometallic compounds”. Coord. Chem. Rev. 18 (2): 225.

    doi

    :

    10.1016/S0010-8545(00)82045-7

    .

Tham khảo[

sửa

|

sửa mã nguồn

]

  • Lê Ngọc Thạch (1999), Sổ tay dung môi hữu cơ, Nhà xuất bản Giáo dục, 647tr.
  • Tinoco, Sauer, Wang & Puglisi, Physical Chemistry Prentice Hall 2002 p. 134

    ISBN 0130266078

    .

  • Lowery and Richardson, pp. 181–183.
  • Lowery and Richardson, p. 177.
  • Kosower, E.M. “An introduction to Physical Organic Chemistry” Wiley: New York, 1969 p. 293.
  • Gutmann, V. (1976). “Solvent effects on the reactivities of organometallic compounds”. Coord. Chem. Rev. 18 (2): 225. doi:10.1016/S0010-8545(00)82045-7.
  • Lowery and Richardson, p. 183.
  • Solvent Properties – Boiling Point.
  • Dielectric Constant.
  • Steven Abbott and Charles M. Hansen Hansen Solubility Parameters in Practice,

    ISBN 0955122023

    (2008).

  • Charles M. Hansen Hansen solubility parameters: a user’s handbook CRC Press, 2007,

    ISBN 0849372488

    .

  • Selected solvent properties – Specific Gravity.
  • U.S. Department of Labor > Occupational Safety & Health Administration > Solvents Page current as of: ngày 29 tháng 8 năm 2007.
  • Lundberg I, Gustavsson A, Högberg M, Nise G (June 1992). “Diagnoses of alcohol abuse and other neuropsychiatric disorders among house painters compared with house carpenters”. Br J Ind Med 49 (6): 409–15. PMC 1012122.

    PMID 1606027

    .

Lấy từ “

https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Dung_môi&oldid=64220586

Chuyên mục: Kiến thức

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Check Also
Close
Back to top button